Bogdan Andrzej ZDROJEWSKI

Pani Przewodnicząca! Cieszy tempo prac. Dlatego też zacznę od podziękowań dla obu sprawozdawców i dla komisji. Bardzo dziękuję za tę efektywną współpracę, która występowała zarówno na poziomie parlamentarnym, jak i pomiędzy poszczególnymi komisjami. Dzięki temu mamy szybko wypracowany nowy instrument pomocy finansowej, szansę na to, by był także źródłem wsparcia dla Mołdawii w dłuższym okresie. Wiemy, w jakiej sytuacji jest Mołdawia. To przecież nieduży kraj, borykający się z rozmaitymi kryzysami, usytuowany na granicy wielu konfliktów, dziś posiadający skromną rezerwę energetyczną. Aspiruje – mam nadzieję – stabilnie do przynależności do Unii Europejskiej. Jako sprawozdawcę opinii Komisji Handlu Międzynarodowego cieszy mnie, że w ostatecznej wersji kompromisu znalazły się zarówno mechanizmy ułatwiające procesy długoterminowego rozwoju gospodarczego, jak i warunki budowania funkcjonującej i konkurencyjnej gospodarki. Nie jest więc to pomoc bez warunków. Bardzo dziękuję wszystkim współpracującym przy tym nowym mechanizmie.

Pani Przewodnicząca! Panie Komisarzu! Prace nad Europejskim Kompasem Kultury trwają. Mówił o tym pan komisarz. Oczekiwania na nowe narzędzia, ramy strategiczne są ulokowane nie tylko w środowiskach artystycznych, i to chciałem podkreślić. Trzeba pamiętać, że sektor kultury w Europie to około 8 mln zatrudnionych i 200 mld EUR przychodów. Jest szansa, że opracowanie powstanie do końca bieżącego roku, jak powiedział o tym przed chwilą pan komisarz. By jednak mieć satysfakcję, a zwłaszcza wysoką efektywność wykorzystania potencjału przemysłów kreatywnych, muszą być spełnione dodatkowe warunki.

Po pierwsze, potrzebne jest wzmocnienie finansowe, zwłaszcza takich programów jak Erasmus+ czy Kreatywna Europa. Mamy tych programów, instrumentów około 20, ale wymieniłem szczególnie te dwa, bo one mają szczególne znaczenie. Po drugie, wsparcie programów edukacyjnych, kształcenia samych artystów, ale także dalsze wysiłki związane z likwidacją rozmaitych barier w dostępie do kultury. Po trzecie, dostrzeżenie zagrożeń, szans i właściwe odniesienie się do nowych projektów z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Właściwe wdrażanie stosownego aktu wymaga precyzji, dobrego tempa i adekwatności. I na koniec, dostrzeżenie apeli samych środowisk artystycznych, ich krytycznych uwag odnoszących się do praw autorskich i chronienia autentycznej ich twórczości.

Musimy zwrócić uwagę na potrzeby wsparcia dla ludzi świata kultury, jeśli chodzi o ich mobilność i tworzenie nowoczesnych warsztatów pracy. Nie zapomnijmy także o samej promocji. Mamy tu w Europie tak wiele tak cennych obiektów, utworów, rozmaitych dzieł, by z nich skorzystać i ekonomicznie, i na prestiżu.

Stany Zjednoczone, ze Statuą Wolności, w obszarze nauki mogą stać się zaprzeczeniem własnych kluczowych idei. Ingerencje najpierw słowne, potem finansowe, a w finale regulacje dotyczące ograniczeń w badaniach nie płyną dziś z Kremla, lecz z Białego Domu. Amerykańskie uczelnie zaczynają być pouczane, ograniczane w tematach prac, a Departament Edukacji podpisem prezydenta został zniesiony. Wobec ponad 40 uczelni, w tym takich jak Yale, prowadzone są postępowania – uwaga – o naruszenie praw obywatelskich.

Są dwa szczególnie wrażliwe obszary, swoiste barometry wolności. To świat kultury i świat nauki. Nie chcę dokonywać dalszych ocen polityki kluczowego przecież państwa na świecie. Dziś raczej chcę pozytywnie się odnieść do pierwszych propozycji naszych europejskich uczelni. Zapraszamy na Stary Kontynent i badaczy, i naukowców, i studentów. Zagwarantujemy im wolność akademicką, warunki do poszukiwania najlepszych rozwiązań, zarówno by dbać o postęp w medycynie, jak i by monitorować zmiany klimatyczne.