Joachim Stanisław BRUDZIŃSKI

Pani Przewodnicząca! Na zakończenie tej debaty chciałbym bardzo serdecznie podziękować za wszystkie uwagi odnośnie szczególnie moich sprawozdań. Również chciałbym bardzo serdecznie podziękować za niezwykle owocną i taką merytoryczną współpracę w ramach prac w naszej komisji, komisji CONT, ale też chciałbym podkreślić pewne obawy, które tutaj pojawiły się po tej naszej debacie.

Po pierwsze, chciałbym zauważyć niepokojącą, narastającą jednak tendencję Komisji Europejskiej do wkraczania w kompetencje państw członkowskich. Odpowiedzialność za zarządzanie budżetami krajowymi oraz polityką gospodarczą leżą w gestii poszczególnych państw, a nie centralnych instytucji unijnych. Komisja powinna pełnić rolę doradczą i kontrolną, a nie decyzyjną w sprawach, które wymagają uwzględnienia specyfiki narodowych interesów. Po drugie, również chciałbym zauważyć te niepokojące sytuacje związane z Radą Unii Europejskiej, która wykazuje brak zaangażowania w procedurę udzielenia absolutorium budżetowego.

No i na koniec chciałbym zwrócić uwagę na funkcjonowanie Prokuratury Europejskiej, która niejednokrotnie budzi wątpliwości co do swojej efektywności, zgodności z zasadą subsydiarności. Prokuratura Europejska wkracza w obszary, które leżą w gestii krajowych systemów prawnych, co może prowadzić do konfliktów kompetencyjnych i niepotrzebnego nadmiaru biurokracji. Szanowni Państwo, na sam koniec w sposób szczególny chciałbym podziękować moim najbliższym współpracownikom, niezwykle zaangażowanym w prace przygotowujące te moje sprawozdania. Mam na myśli tutaj nieocenioną panią Kamilę Wrzesińską i pana Piotra Zielińskiego.

Panie Przewodniczący! Panie Komisarzu! Szanowni Państwo! W moich sprawozdaniach dotyczących absolutorium za rok budżetowy 2023 dla instytucji takich jak Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich, Komitet Regionów, Europejski Inspektor Ochrony Danych, Komitet Ekonomiczno-Społeczny i Europejska Służba Działań Zewnętrznych, podkreślam pewne niedociągnięcia związane z przejrzystością, polityką zatrudnienia, procedurami wewnętrznymi i cyberbezpieczeństwem. Jednak najważniejszym problemem jest wciąż kwestia Rady.

Tematem, który dzisiaj poruszam, jest brak współpracy, i to już od wielu lat, ze strony Rady Europejskiej oraz Rady w procedurze udzielenia absolutorium z wykonania budżetu Unii Europejskiej. Stajemy tu przed istotnym zagadnieniem przejrzystości, demokratycznej odpowiedzialności oraz właściwego zarządzania finansami publicznymi. Zgodnie z artykułem 319 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej Parlament Europejski posiada pełne uprawnienia do udzielenia absolutorium z wykonania budżetu Unii, co stanowi podstawowy element demokratycznej kontroli finansów Unii Europejskiej. Niezależnie od tego, jak różne mogą być interesy polityczne, zasada przejrzystości i odpowiedzialności powinna być fundamentem działania każdej instytucji unijnej.

Niestety, od ponad dekady, podkreślam od ponad dekady jesteśmy świadkami sytuacji, w której Rada Europejska oraz Rada systematycznie odmawiają współpracy z Parlamentem w tej procedurze. Jest to nie tylko poważny problem natury proceduralnej, ale również brak szacunku dla zasad demokratycznej rozliczalności. W celu systematycznej kontroli sposobu wykorzystywania środków Parlament ma prawo do zadawania pytań, domagania się odpowiedzi i udziału w procedurze udzielenia absolutorium. Niestety, mimo licznych prób z naszej strony, Rada nie spełnia swoich obowiązków w zakresie przejrzystości, co niejako zmusza Parlament do odroczenia, a następnie w październiku odrzucenia absolutorium.

Kiedy w 2009 r. Rada po raz pierwszy odmówiła współpracy w procesie udzielenia absolutorium, wywołało to poważne kontrowersje. Od tego czasu sytuacja nie uległa poprawie, Rada unika odpowiedzi na fundamentalne pytania związane z wydatkami budżetowymi. W 2024 r., pomimo dostarczenia przez Parlament kwestionariusza zawierającego aż 90 pytań dotyczących wykonania budżetu Rady, Rada ponownie odmówiła udzielenia odpowiedzi. Co więcej, odmawia udziału w wysłuchaniu, które jest kluczowym elementem procedury udzielenia absolutorium. Nie dostarczono nam również żadnych odpowiedzi aż do chwili obecnej. Warto zaznaczyć, że od ponad 20 lat Parlament Europejski konsekwentnie udzielał absolutorium wszystkim instytucjom, organom, urzędom i agencjom Unii.

By mówić o pokoju, musimy zacząć od zatrzymania rozlewu krwi. A skoro tylko prawda może nas wyzwolić, to trzeba przypomnieć kto jest tu agresorem, a kto się bronił, nazwać zbrodnie po imieniu, by móc je osądzić i wynagrodzić tak, jak to tylko możliwe.

Państwa zachodniej Europy muszą przestać udawać, że walczą z putinowskim reżimem, po cichu wspierając jego poczynania. Prawo i Sprawiedliwość ostrzegało przed uzależnieniem od rosyjskiego gazu, gdy zapowiadano powstanie rurociągu Nord Stream I, potem Nord Stream II, ale wtedy z nas szydzono, nazywano rusofobami nie rozumiejącymi realnych potrzeb Europy. Wojna potwierdziła, że słusznie ostrzegaliśmy przed Rosją i jej imperializmem. Teraz płacimy za to wszyscy.

My, Polacy, pomagaliśmy Ukrainie i Ukraińcom od pierwszego dnia tej zbrodniczej wojny, nawet gdy miliony uciekały przed wojną do Polski. W tym samym czasie wiele państw miało problemy, by przyjąć nawet małe grupy uchodźców.

Przestańcie udawać, że odcinacie się od Rosji, rosyjskiego gazu i surowców, tylko zacznijcie to w końcu realizować. Jeśli UE chce wspierać pokój na Ukrainie, to niech przestanie finansować zbrodnie Putina, kupując od niego gaz i ropę pod zasłoną kreatywnej księgowości.

Trwały pokój można zbudować tylko na prawdzie i szacunku. Musimy zrobić wszystko, by ten pokój był też sprawiedliwy.

Z terrorystami się nie negocjuje. Z terrorystami nie robi się interesów. Nie uzależnia się od rosyjskiego gazu i ropy. Od wielu lat staramy się przebić z tym prostym przekazem w tej instytucji. Dlaczego dopiero otwarty konflikt zbrojny i zbrodnicza napaść na Ukrainę musiała potwierdzić, że ta teza jest słuszna? Kto budował rurociągi Nord Stream I i II, kto dobijał energetykę węglową, zmuszając w praktyce do korzystania z błękitnego paliwa płynącego z Rosji?

Można by powiedzieć - lepiej późno niż wcale. I jeśli Europa budzi się, by zauważyć, że dywersyfikacja źródeł energii, suwerenność energetyczna to strategiczna konieczność - to oby nie skończyło się to znowu na deklaracjach w tej izbie.

Niemiecka kanclerz z pompą i radością odkręcała kurek rurociągu Nord Stream, a towarzyszyło jej wiele rąk polityków z Rosji i Europy Zachodniej. Nikt nie słuchał naszego głosu, gdy ostrzegał przed tym rurociągiem śmierci. Apelujemy ponownie: trzeba zejść na ziemie, wykorzystywać nowoczesne technologie węglowe, dywersyfikować źródła energii, by jak najszybciej osiągnąć suwerenność energetyczną, zakończyć szaleństwo zielonego ładu, z założeń którego też się cieszy Putin, który tylko czeka do powrotu Europy do „business as usual”, na co zgody nie będzie!