Adam JARUBAS

Panie Przewodniczący! Pani Komisarz! Już w orędziu o stanie Unii za 2023 r. przewodnicząca Komisji Europejskiej zwracała uwagę na rekordowe miliony wakatów w Unii, straty gospodarcze, niezrealizowane usługi. W opiece zdrowia to często dosłownie kwestia życia i śmierci. Według OECD w Unii brakuje milion 200 tys. pracowników. WHO wskazuje, że 40% lekarzy w najbliższych 5 latach przejdzie na emeryturę.

Pandemia COVID naraziła szczególnie starszych pracowników. Kolejne fale przeciążały, traumatyzowały, wypalały zawodowo, zwiększając przechodzenie na wcześniejsze emerytury lub odejścia z zawodu. To większa presja na pozostałych. I koło się zamyka. Na przykład w onkologii 77% osób pracuje w nadgodzinach, a ponad połowa narzeka na przeciążenie i biurokrację.

Musimy w bezpieczny sposób szerzej wykorzystać cyfryzację, wsparcie sztucznej inteligencji, podnosząc efektywność. Musimy kształcić więcej personelu medycznego i lekarzy, tak na studiach, jak i w dalszych specjalizacjach. Potrzeba koordynacji w Unii, by rozwiązać problem w jednym obszarze, ale nie pogłębiać problemów w innym.

W Komisji Zdrowia, której mam zaszczyt przewodniczyć, propozycja sprawozdania grupy PPE o tym kryzysie jako pierwsza uzyskała szerokie poparcie. Liczę tutaj na szybkie tempo prac o podobnej tematyce i otwartość Komisji i Parlamentu w tym zakresie. Mówimy często w Unii o zasobach krytycznych. Zasoby ludzkie w opiece zdrowia są właśnie takimi zasobami krytycznymi warunkującymi bezpieczeństwo zdrowia, życia, nas, naszych bliskich, gotowość i odporność Unii Europejskiej.

Panie Przewodniczący! Panie Komisarzu! UNICEF podaje, że ponad 11 milionów dzieci i młodzieży cierpi na zaburzenia psychiczne. W 2024 r. samobójstwo było drugą najczęstszą przyczyną śmierci po wypadkach komunikacyjnych wśród młodych ludzi. Pandemia COVID–19 odcisnęła swoje piętno, wyjmując dwa ważne lata rozwoju społecznego młodych ludzi na różnych etapach ich dorastania, spychając do sfery cyfrowej. Zintensyfikowała wcześniejsze negatywne trendy, jak patologiczne treści, nękanie i uzależniające algorytmy platform wpływające na funkcjonowanie mózgu.

Wczorajsza debata o kryzysie kadrowym w opiece zdrowotnej pokazała ogrom problemu, w tym najintensywniej tutaj, gdzie zawsze brakowało specjalistów. Musimy zatem kształcić więcej, zwiększać dostępność pomocy w skoordynowany sposób, musimy mądrze wykorzystywać technologie cyfrowe, optymalizując zasoby, docierając z pomocą online, tam, gdzie jest to trudniejsze, używając w godny zaufania sposób sztucznej inteligencji czy odpowiednio zaprogramowanych gier i innych aplikacji.

Potrzeba szerszej edukacji, kompetencji miękkich dzieci i młodzieży, ich bliskich. Dobrze, że są organizacje społeczeństwa obywatelskiego gotowe wspierać oddolnie, jak na przykład w Polsce Fundacja Rodziny Czepczyńskich edukująca z empatii i emocji. Musimy udoskonalać i efektywnie stosować prawo uchwalone w minionej kadencji, jak na przykład akt o usługach cyfrowych czy akt o sztucznej inteligencji, by eliminować patologie sfery cyfrowej.