Panie Przewodniczący! Pani Komisarz! Szanowni Państwo! Jako sprawozdawca tego wyjątkowego w swej istocie funduszu chciałbym podkreślić, jak istotny i dedykowany dla dwóch branż jest to instrument finansowy. Szanowni państwo, Parlament stoi na stanowisku, że instrument dedykowany dla branży węgla i stali to coś wyjątkowego i dlatego musi on pozostać w tej strukturze budżetowej tak długo, jak długo przechodzimy transformację energetyczną. Ten fundusz jest wyjątkowy, ponieważ to spełnienie obietnicy, którą Unia Europejska dała regionom, które przechodzą transformację, w tym transformację energetyczną.

Mówię o tym funduszu nie tylko dlatego, że pochodzę ze Śląska, który jest wyjątkowym miejscem pokazującym, jak można przejść sprawiedliwą transformację. Ale ten fundusz to również dowód na to, że potrzebujemy inwestować również w te branże, które przechodzą transformację i które nie mogą być z dnia na dzień zamknięte.

Rada Unii Europejskiej zaproponowała zwiększenie budżetu do 120 mln euro z pełnym wydatkowaniem środków funduszu do około 2038 r. Parlament to podejście popiera, ale chcę podkreślić w swoim raporcie, że powinno się to odbyć z zachowaniem określonych warunków.

Po pierwsze, te pieniądze muszą trafiać do regionów, które są dotknięte transformacją. To nie są pieniądze, które powinny być wydatkowane w wielkich ośrodkach akademickich tylko po to, by prowadzić badania dla samych badań. Te środki powinny być dedykowane właśnie tam, gdzie odczuwalne są najbardziej te skutki transformacji. Geograficzna równowaga – to nie jest slogan, to jest klucz do tego, jak powinniśmy patrzeć na środki europejskie nie tylko w tym funduszu, ale również globalnie, w innych funduszach, o których będzie nam w przyszłości dane debatować na tej sali.

Drugi istotny element: fundusz ten powinien być funduszem prowadzonym przez przemysł. To nie jest fundusz dla teoretyków. To jest fundusz, z którego mają czerpać te branże, które wiedzą doskonale, jakiej transformacji potrzebują i gdzie środki powinny być wydatkowane: inżynierowie, technicy w Jastrzębiu, Knurowie, Dąbrowie Górniczej. Podaję te miejsca z mojej ojczyzny, bo tam dzisiaj dzieje się właśnie transformacja energetyczna.

I wreszcie to również konkrety dla hutnictwa. Tak, to branża, która cierpi bardzo w tej chwili na skutek błędnych decyzji, które podejmowano w przeszłości. Ale również ta branża ma szansę zostać odbudowana, ale właśnie dzięki środkom, które pójdą na konkretne badania. Ale tu potrzeba szerszego europejskiego wsparcia, a nie tylko kar, które są nakładane na tych, którzy nie spełniają określonych wymogów.

I wreszcie ostatnia bardzo istotna rzecz, która została przez parlament zawarta w tym raporcie. Zanim ten fundusz wygaśnie, oczekujemy, żeby Komisja Europejska przedstawiła plan następczy, co po tym funduszu, dlatego że transformacja będzie trwać. Wiemy doskonale, że niektóre daty narzucone czy wybrane wcześniej nie zostaną dotrzymane. Dlatego tak ważne jest, by była kontynuacja tego typu funduszy, o co apeluję i wierzę, że zostanie to w przyszłości przez nas spełnione.

Pani Przewodnicząca! Panie Komisarzu! Ja nie dziwię się, że po tych wypowiedziach kolegów z ECR-u uciekli oni po prostu, bo wiedzą doskonale, że systemu ETS nie da się wypowiedzieć. Trzeba go zreformować, trzeba naprawić błędy, które są w nim zawarte. Ale ten system w gruncie rzeczy ma doprowadzić do tego, by Europa była niezależna energetycznie, między innymi od Rosji.

Wiecie, kto powiedział, że nie da się wypowiedzieć systemu ETS? Mateusz Morawiecki. Tak, szef ECR-u, były polski premier, który póki był premierem, to czerpał garściami i wydawał pieniądze z ETS-u. Niestety nie na transformację energetyczną, tylko na wszystko inne. I dzisiaj najważniejszym zadaniem dla nas jest dobre wydawanie pieniędzy właśnie na transformację energetyczną.

Potrzebujemy zmian w tym systemie, ale robionych z głową. Tak byśmy wreszcie jako Europa byli niezależni energetycznie od takich kryzysów jak właśnie kryzys czy wojna w Iranie czy wojna prowadzona przez Rosję. Jeżeli dzisiaj chcemy dyskutować na ten temat, to to jest to miejsce.

I ja ubolewam nad tym, że po raz kolejny Patryk Jaki okazał się tchórzem, opowiedział kilka dyrdymałów, kilka nieprawdziwych rzeczy, po czym uciekł z tej sali właśnie dlatego, że wie doskonale, że był w polskim rządzie, który zgadzał się na propozycje Zielonego Ładu. Tak, Mateusz Morawiecki na to się zgadzał. A dzisiaj ten sam Mateusz Morawiecki jest szefem Europejskich Konserwatystów i Reformatorów i uderza w system, którego był współautorem.

Pani Przewodnicząca! Rzeczywiście program SAFE to wyjątkowy sukces. Nasz wspólny. Udało nam się stworzyć program, który wzmacnia europejskie bezpieczeństwo, a jednocześnie pozwala na niezwykłe inwestycje w europejski przemysł obronny. I przede wszystkim z tego miejsca chciałbym zaapelować do moich koleżanek i kolegów z prawej strony sceny politycznej, do prawicowych populistów. Jeżeli nie potraficie zrozumieć, to nie przeszkadzajcie. To wstyd, że w czasach, kiedy wróg jest w Moskwie, wy nadal nie potraficie zrozumieć, że musimy być razem i Unia Europejska to wielki wspólny projekt bezpieczeństwa. I nie szukajcie wrogów w Brukseli czy w Strasburgu, bo wróg jest zupełnie z innej strony. Nie potraficie tego zrozumieć, to przestańcie przeszkadzać.