Kamila GASIUK-PIHOWICZ

Pani Przewodnicząca! Szanowni Państwo! Musimy być wiarygodni. Musimy być szybcy. Musimy być sprytni. Inaczej przegramy w tym wyścigu o dominację na rynku nowych technologii z Ameryką, z Chinami, a może i z innymi państwami Azji. Europa ma najlepsze prawo cyfrowe na świecie, ale zbyt często nie korzystamy z jego pełnej mocy. W UCPD (dyrektywie o nieuczciwych praktykach handlowych) przewidzieliśmy bardzo wysokie kary finansowe dla sprzedawców internetowych, którzy oszukują klientów, wysyłają niebezpieczne towary albo podróbki. Tyle że wdrożenie tych przepisów w państwach członkowskich wciąż się przeciąga. Przykłady można mnożyć.

Przecież podobnie jest z przepisami DSA czy GPSR. To są świetne narzędzia, ale muszą być używane, bo dziś na braku ich implementacji tracą zarówno przedsiębiorcy, jak i konsumenci. Myślę o polskich konsumentach, o polskich firmach e-commerce, o małych sklepach internetowych, ale i o naszych championach, takich jak Allegro. Kto im zagraża? Kto sprawia, że do Europy trafiają miliardy produktów niezgodnych z prawem, często wręcz niebezpiecznych? To przede wszystkim chińskie platformy, takie jak Shein, Temu, które wyprzedziły europejskie firmy, bo cynicznie wykorzystują luki w systemie. Te platformy nie ponoszą kosztów dostosowania do prawa, certyfikacji, testów, bezpieczeństwa, obsługi skarg. Korzystają z subsydiów w swoich państwach. Stosują nieuczciwe praktyki w aplikacjach, które uzależniają użytkowników i sztucznie podbijają sprzedaż. Skończmy z tym w praktyce, a nie tylko na papierze. Zróbmy to dla naszych przedsiębiorców, ale i dla naszych obywateli.

Panie Przewodniczący! Nikt nie stoi ponad prawem bez względu na to, jak jest potężny, jak jest bogaty. To dotyczy głównie gigantów technologicznych. Ja z zadowoleniem przyjęłam decyzję Komisji, ponieważ wysyła ona jasny sygnał o naszym zaangażowaniu w egzekwowanie prawa. Ta decyzja dotyczy elementarnej sprawiedliwości w europejskiej gospodarce cyfrowej, ochrony uczciwej konkurencji i wolności prasy, czyli dwóch kluczowych filarów naszej europejskiej demokracji.

Pociągnięcie wielkich firm technologicznych do odpowiedzialności za nadużywanie dominującej pozycji jest naszym obowiązekiem wobec mediów, a przede wszystkim wobec obywateli. Zbyt długo to nadużycie zniekształcało rynek reklamy i pozbawiało dziennikarzy należnej im części przychodów. To osłabiało w oczywisty sposób pluralizm mediów, a w szczególności uderzało w małe, niezależne media lokalne, te, które właśnie jako pierwsze dostarczają nam rzetelne, wiarygodne informacje prosto ze źródła. I naszym obowiązkiem jest tworzyć i utrzymywać równe warunki działania w świecie cyfrowym, tak, aby nie tylko wielkie koncerny, ale również małe lokalne i regionalne media w Europie Środkowej, jak na przykład małe media lokalne w Polsce, miały dostęp do rynku i otrzymywały uczciwe wynagrodzenie za swoją pracę.

Na koniec chcę jeszcze podkreślić jedną kwestię: poza egzekwowaniem przepisów naszym zadaniem jest także inwestowanie w innowacyjne rozwiązania, które pomogą zbudować trwały i zrównoważony model biznesowy dla niezależnych mediów, i ich wspieranie. Równe szanse w świecie cyfrowym oznaczają silniejsze media, więcej innowacji i silniejszą Europę.

Panie Przewodniczący, szanowni Państwo, zanim przyjmiemy nowe przepisy, musimy skupić się wpierw na egzekwowaniu tych obecnie istniejących. Koszt nieskutecznego egzekwowania unijnych przepisów dotyczących bezpieczeństwa produktów wynosi około 11,5 miliarda euro rocznie. Tylko w odniesieniu do możliwych do usunięcia wypadków. Szkodliwe praktyki handlowe w internecie kosztują unijnych konsumentów kolejne prawie 8 miliardów euro rocznie. Dlatego najpierw skupmy się na ograniczeniu tych kosztów, wykorzystując narzędzia, które już posiadamy. Nadchodzące akty uczciwości cyfrowej nie mogą być kolejną odsłoną Digital Service Act.

Zamiast tworzyć nowe przepisy, powinniśmy na przykład opracować wytyczne, które wyjaśnią, jak wdrażać te już obowiązujące. Takie wytyczne nie powinny dodatkowo komplikować sytuacji ani być próbą przepisywania prawa na nowo, lecz wspierać przedsiębiorstwa i organy w jego stosowaniu. Dodawanie kolejnych regulacji gdy wciąż wdrażamy obecne, jest działaniem przeciwskutecznym i wprowadza zamieszanie wśród konsumentów, przedsiębiorców czy organów, które mają czuwać nad ich wdrożeniem.

Nasze ramy prawne muszą zostać dostosowane do ery cyfrowej, aby skutecznie przeciwdziałać uzależnieniom, dark pattern (mechanizmom, które wykorzystują elementy gry, by stać się bardziej atrakcyjn, zwłaszcza dla młodych użytkowników) i nieuczciwym praktykom dużych chińskich platform e-commerce. Jednak już dziś dysponujemy wieloma narzędziami, aby to zrobić. Nowe przepisy muszą być celowe i oparte na zapobieganiu jasno zidentyfikowanym lukom, rzetelnej ocenie skutków i konsultacjach z zainteresowanymi stronami. Czas na uproszczenie, doprecyzowanie i skuteczne egzekwowanie prawa.