Michał WAWRYKIEWICZ

Zaufanie, współpraca i solidarność są fundamentami Unii Europejskiej, jednak coraz częściej wydaje się, że te wartości tracą na znaczeniu.

Nie możemy akceptować sytuacji, w której jeden kraj przywraca kontrole na całej swojej granicy, ponieważ nie ufa sąsiadom w kwestii monitorowania przepływu osób. Takie działania, podejmowane bez konsultacji z krajami członkowskim i Komisją Europejską, podważają zasady Schengen i zaufanie między państwami członkowskimi.

Przypomnę, że w odpowiedzi na kryzys migracyjny Niemcy i inne państwa wprowadziły tymczasowe kontrole graniczne, które mimo określonych w rozporządzeniu (UE) 2016/399 ram czasowych nie zostały zniesione. Obecne działania Niemiec rodzą wątpliwości co do ich zgodności z prawem.

Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z kwietnia 2022 r. orzekł, że przedłużanie kontroli bez nowego zagrożenia jest sprzeczne z prawem. To pokazuje, że długotrwałe kontrole mogą być nielegalne. Apeluję o dialog i skoordynowane działania, aby wspólnie rozwiązywać wyzwania migracyjne, nie naruszając fundamentów Schengen.

Panie przewodniczący, pani wiceprzewodnicząca, drodzy koledzy, Mołdawia znajduje się na rozdrożu w związku ze zbliżającymi się wyborami prezydenckimi i kluczowym referendum w sprawie integracji z UE. Wyjaśnijmy jedną rzecz: Mołdawia należy do naszej Wspólnoty Europejskiej. Jego przyszłość nie może być podyktowana przez podmioty zewnętrzne. Trwająca rosyjska wojna hybrydowa, dezinformacja, nielegalne finansowanie partii politycznych i cyberataki zagrażają nie tylko Mołdawii, ale także stabilności całego europejskiego sąsiedztwa.

Unia Europejska musi być gotowa do działania. Musimy dać przykład, wzmacniając naszą odporność i wspierając Mołdawię w zamian. Mołdawia poczyniła znaczne postępy, ale nie może być osamotniona w obliczu zagrożeń zewnętrznych. Musimy zaoferować niezachwiane wsparcie – zaostrzenie sankcji, zwiększenie cyberbezpieczeństwa i przeciwdziałanie zagrożeniom hybrydowym.

Podpisane niedawno partnerstwo UE-Mołdawia w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony jest ważnym krokiem w tym kierunku. Dostarcza Mołdawii narzędzi do obrony swojej suwerenności i musimy zapewnić jej skuteczne wdrożenie. Ponadto zaangażowanie Mołdawii na rzecz praworządności i reform antykorupcyjnych ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia jej europejskiej przyszłości. Mołdawia jest z Europą, z nami i musimy dopilnować, by droga ta pozostała otwarta, demokratyczna i bezpieczna.

Pani przewodnicząca, pani wiceprzewodnicząca, drodzy koledzy, ponieważ naród gruziński stara się stać częścią Unii Europejskiej, demokratyczny regres, z którym tam mamy do czynienia, powinien nas niepokoić. To, co dzieje się w Gruzji, odzwierciedla wzorce, które widzieliśmy w krajach autorytarnych, takich jak Rosja czy Białoruś, lub w państwach członkowskich, które weszły na ścieżkę autokratyczną, a mianowicie na Węgrzech pod rządami Fideszu lub w Polsce pod rządami Prawa i Sprawiedliwości.

Wiemy, że przywódcy liberalnych reżimów uczą się od siebie nawzajem, wdrażając podobne autokratyczne metody i narracje. Dlatego Gruzińska Partia Marzeń stosuje podobne taktyki jak autokraci w całej Europie, aby zlikwidować system kontroli i równowagi, który chroni demokrację i praworządność w Gruzji. Dlatego musimy wyciągnąć wnioski z tego, czego już boleśnie się nauczyliśmy. Musimy jasno i szybko potępić zniesienie mechanizmów kontroli i równowagi oraz okazać nasze wsparcie i solidarność ze społeczeństwem obywatelskim, które protestuje, oraz ze społeczeństwem obywatelskim, które broni praworządności i demokracji.

Jako Polak widzę wiele podobieństw między obecną sytuacją w Gruzji a sytuacją w Polsce sprzed kilku lat. Wierzę, że dzięki naszemu wsparciu Gruzja może wrócić na demokratyczną ścieżkę, tak jak Polska rok temu.

Panie przewodniczący, wiceprzewodnicząca Věra Jourova, praworządność jest kamieniem węgielnym Unii Europejskiej od samego początku. Nasza wspólnota została utworzona przez tych, którzy wykazali się wyjątkowym szacunkiem dla rządów prawa. Bez niej nie ma demokracji, praw człowieka, bezpieczeństwa granic, wolnych mediów, wolności działalności gospodarczej, równości i wszystkich polityk realizowanych przez Unię.

To jest po prostu filar naszej Wspólnoty. Przez wiele dziesięcioleci nie było to kwestionowane – aż do czasów tych, którzy okazywali pogardę dla praworządności. Dziś w tej Izbie to właśnie ona jako pierwsza zdecydowała się otwarcie zignorować te zasady. Mowa oczywiście o Viktorze Orbanie. Po nim pojawił się Kaczyński. W moim kraju, w Polsce, postanowił skopiować model autokracji Orbána.

Po ośmiu latach ciężkiej walki o niezawisłość sądownictwa i innych zniszczonych fundamentach demokracji, ogromnym zaangażowaniu społeczeństwa obywatelskiego, polskiej społeczności prawniczej, zwłaszcza sędziów pełnych odwagi i siły, a także bardzo konsekwentnej postawie opozycji demokratycznej - wszystkim nam udało się przezwyciężyć to zło i przystąpić do przywrócenia demokracji.

To udana historia. Ogromną rolę w tej walce odegrała Unia Europejska. Bez naszego członkostwa to by się nie stało. Dziękuję bardzo, pani przewodnicząca, za pani zaangażowanie. Niniejsze sprawozdanie przypomina nam, że ani dziś, ani w przyszłości nie możemy zapomnieć, choćby na chwilę, że praworządności należy bronić wszelkimi sposobami. To jest nasza tarcza demokracji.