Mirosława NYKIEL

Pani Przewodnicząca! Szanowni Państwo! Ponad 100 lat temu mieszkanki Petersburga wyszły na ulice z prostymi hasłami: „Chleba!” „Pokoju!” i „Precz z wojną!” Walczyły o godność, sprawiedliwość i prawo do normalnego życia. Minęło stulecie, a te hasła wciąż brzmią znajomo. Bo choć żyjemy w XXI w., wiele problemów kobiet pozostaje nierozwiązanych. I właśnie dlatego tak ważne jest, żebyśmy dziś rozmawiali nie o gestach, ale o faktach i konkretnych działaniach.

Co mówią liczby? W 2023 r. luka płacowa w Unii Europejskiej wynosiła 12%. Kobiety wciąż zarabiają mniej niż mężczyźni za pracę o tej samej wartości. Prawie 28% kobiet pracuje w niepełnym wymiarze czasu. Wśród mężczyzn to zaledwie 7,7%. I, szanowni państwo, to często nie jest wybór, to konsekwencja braku dostępu do opieki nad dziećmi i bliskimi. Kobiety pracują średnio od 54 do 67 dni w roku za darmo. A jeśli doliczymy nieodpłatną pracę w domu, opiekę nad bliskimi, gotowanie, organizację życia rodzinnego, wychodzi ponad 8 dodatkowych tygodni pracy rocznie.

Skutki widać w emeryturach. Luka emerytalna między kobietami a mężczyznami wynosi w Unii aż 25,4%. Mniej stabilna praca, przerwy w karierze, niższe wynagrodzenia – wszystko to przekłada się na niższe świadczenia i większe ryzyko ubóstwa emerytalnego. Skutki te widać już bardzo dobrze. To nie są abstrakcyjne statystyki, Szanowni Państwo. Za każdą z tych liczb stoją realne kobiety: pracownice, matki, opiekunki, liderki. Ich czas, wysiłek i praca mają realną wartość ekonomiczną, której systemy wciąż nie dostrzegają.

Teraz, co proponujemy? W sprawozdaniu, które miałam przyjemność współtworzyć, wskazujemy dwa kluczowe kierunki działań. Po pierwsze, dostępna opieka. Bez żłobków, przedszkoli i wsparcia dla opiekunów nie ma mowy o prawdziwej równości zawodowej. Po drugie, kobiety w sektorach przyszłości. Nauka, technologie, nowe technologie – to tam będzie powstawać europejska gospodarka jutra. Kobiety muszą tam być.

Jeśli chcemy silnej, innowacyjnej Europy, nie możemy marnować potencjału połowy społeczeństwa. I na zakończenie, kobiety potrzebują równości, sprawiedliwości i prawa do życia na własnych warunkach, bez barier, bez stereotypów, bez szklanych sufitów. Europa może być dla kobiet realnym wsparciem nie przez deklaracje, ale przez konkretne decyzje i polityki. To sprawozdanie jest dowodem, że to możliwe. Popierając je, wysyłamy jasny sygnał: prawa kobiet to nie dodatek do polityki. To fundament sprawiedliwej i nowoczesnej Europy.

Panie Przewodniczący! Szanowni Państwo! Przede wszystkim chciałabym bardzo serdecznie podziękować za tę debatę, za to, że mogliśmy tutaj dyskutować i różnić się od prawa do lewa. To jest istota naszej demokracji. Ale warto też pamiętać, że to nie stało się samo, że bardzo wiele kobiet przez wiele lat musiało walczyć o te prawa. Te prawa zostały wywalczone przez nasze poprzedniczki – kobiety, które walczyły o prawo do edukacji, do pracy, do udziału w życiu publicznym i wreszcie o prawo do głosowania. Ta droga nie była łatwa i wymagała ogromnej odwagi i determinacji.

Dlatego dzisiaj mamy również odpowiedzialność, aby nie traktować tych praw jako coś oczywistego, co mamy dane raz na zawsze. Musimy o nie dbać i je wzmacniać. Jesteśmy to winni nie tylko kobietom dzisiaj, ale także tym, które były przed nami i które przyjdą po nas.